معرفی کتاب "المعجم المفهرس لالفاظ القرآن الكریم" اثر " محمد فؤاد عبدالباقی"

یکشنبه 10 آذر 1392 09:47 ق.ظ   نویسنده : علی آقاپور      


گاهی از یک آیه فقط کلمه ای یادمان می ماند و از طریق آن می خواهیم به کل آیه دسترسی پیدا کنیم و یا می خواهیم بدانیم کلمۀ مقدسۀ "الله" در قرآن چند بار تکرار شده است. برای این منظور کتاب "المعجم المفهرس لالفاظ القرآن الكریم" می تواند راهنمای خوبی باشد. البته امروزه نرم افزارهایی هم جهت این امر به وجود آمده که کار را از کتاب هم آسانتر کرده اند، یعنی با نوشتن کلمۀ مورد نظر در کامپیوتر یا گوشی همراه به کل آیه و تعداد تکرار آن کلمه در قرآن دسترسی پیدا می کنیم.

 "معجم" در لغت به معنی "رفع ابهام شده، ازالۀ التباس گردیده" (قزوینی، مقدمۀ المعجم، به نقل از لغت نامۀ معین ) و در اصطلاح "به مجموعه هایی گفته میشود كه اطلاعاتی را طبقه بندی شده، بر اساس الفبا ارائه میكنند". (مدخل لدراستة المراجع، عبد الستار الحلوجی، ص 41.)

سابقه کتاب معجم الفاظ قرآن در بین مسلمانان تحت عنوان کشف الایات به سدۀ پنجم هجری بر می گردد.  آقا بزرگ تهرانی نوزده اثر با این عنوان را معرفی كرده است که اولین آنها كشف آیات القرآن از سید مرتضی علم الهـدی (درگذشت 436 ق ) است.( الذریعة، ج 18، ص 3-6.)

 

سابقه کتاب معجم الفاظ قرآن در بین مسلمانان تحت عنوان کشف الایات به سدۀ پنجم هجری بر می گردد.  آقا بزرگ تهرانی نوزده اثر با این عنوان را معرفی كرده است که اولین آنها كشف آیات القرآن از سید مرتضی علم الهـدی (درگذشت 436 ق ) است.( الذریعة، ج 18، ص 3-6.)

 

سابقه المعجم المفهرس را باید در نجوم الفرقان جستجو كرد. اروپاییان برای تحقیقات مورد نظر خود نیاز به فهرست و كشاف قرآن داشتند. گوستاو فلوگل[1] (1802ـ1870 م) مستشرق آلمانی كتاب "نجوم الفرقان فی اطراف القرآن" را به منظور تأمین این نیاز تدوین و آن را در 1843 در لایپزیك منتشر كرد.[2]

خود عبدالباقی در مقدمه می‏نویسد، كتاب فلوگل را اساس المعجم المفهرس قرار دادم. امّا اینگونه نبوده كه چشم بسته و بدون تغییر همة طبقه‏بندی فلوگل را اجرا كند بلكه قاموس‏های لغت و تفسیرهای ادبی را نیز مطالعه و مورد توجه قرار داد. پس از مدتی پژوهش و گردآوری مواد و نظام‏مند كردن آنها، قانع نشده و گروهی را به كار گرفت تا بلكه با استفاده از نظرات جمعی كار اتقان بیشتر پیدا كند.

عبدالباقی در مقدمه المعجم المفهرس حدود چهل خطای فاحش فلوگل را در ماده‏یابی واژگان برمی‏شمارد. مثلاً فلوگل فَاَثَرْنَ را در ماده «ا ث ر» آورده در حالی كه ریشه آن «ث و ر» است. نیز مشكلات دیگر فلوگل را تحلیل كرده و كار خود را برتر و بی‏نقص‏تر معرفی می‏نماید. اما پژوهشگران جدید نقص‏ها و اشكالات المعجم المفهرس را یافته و كارهای كامل‏تری عرضه كردند. المعجم المفهرس لكشف آیات القرآن [3]نوشته رضا كیان‏زاد در زمره پژوهشهایی است كه تكامل یافتة كار عبدالباقی است.

داوری مؤلف آن دربارة كتاب عبدالباقی چنین است:

 المعجم المفهرس در نوع خود كتابی كامل است و حدود 60 سال توسط ناشران سرشناس لبنان، مصر، سوریه و ایران چاپ شده است. امّا تعدادی غلط چاپی دارد كه این تعداد برای چنین متنی با ابزارهای چاپ آن روز، واقعاً ناچیز و قابل اغماض است. امّا برای ناشرینی كه در این 60 سال با همان غلط‏ها منتشر كرده‏اند، نمی‏توان تحسین فرهنگی قائل شد. ایشان این اغلاط را فهرست كرده است. كتاب كیان‏ زاد، افزون بر تصحیح اغلاط و برخورداری از امكانات كتاب عبدالباقی، دارای حداقل سه امكان جدید است. تعداد تكرار ماده در كل قرآن و بسامدی مشتقات آن ماده را نشان می‏دهد. تعداد كلمات از ابتدای قرآن تا یك كلمه را نیز مشخص می‏كند. همچنین مشتقات بیشتری نسبت به عبدالباقی استخراج كرده است.

ترتیب مواد المعجم المفهرس مبتنی بر روش لغت‏نامه‏های معتبر عربی مانند اقرب الموارد و الاساس زمخشری است. پس از ماده مشتقات را به این ترتیب آورده است: فعل مجرد معلوم (ماضی سپس مضارع)، فعل مجرد مجهول (ماضی سپس مضارع)، فعل‏های مزید، اسم فاعل، اسم مفعول، اسامی.

بنابراین اساس كار عبدالباقی نظام‏مند كردن اصطلاحات و واژگان قرآن بر اساس حروف ماده (مصدر) است و ذیل هر ماده، مشتقات آن را آورده است.

البته صرفاً ماده و اشتقاقات در دستور كارش نبوده بلكه شكل‏های مختلف تركیبی را نیز آورده است.

واژه‏گزینی آن، درون قرآنی است. یعنی واژ‏گان خود قرآن را مرتب و نظام مند كرده است. اینگونه نیست كه واژگانی از بیرون از قرآن مثلاً از فرهنگ متداول مردم برگرفته باشد.

عبدالباقی چندگونه اطلاعات را ارائه كرده است: واژه، متن آیه، شماره آیه، مكی یا مدنی بودن سوره، شماره سوره. زیر برخی واژه‏ها، تعداد كاربرد (بسامد) آن را نیز عرضه كرده است.

عبدالباقی در جمادی الآخر سال 1358ق / 1938م از آن فارغ شد. حروف چینی و حروف خوانی و كنترل نهایی آن تا 1364 ق / 1945م به طول انجامید ودر این سال در قاهره چاپ شد.9 در واقع متن كار شده را در 1939 م به دارالكتب المصریه برای بررسی نهایی تحویل داد. امّا انتشار آن با تأخیر مواجه شد.

این اثر در چاپ‏های مختلف و انواع متنوع و تیراژهای زیاد منتشر شده است. یك چاپ همراه با متن قرآن در هر صفحه است. مشخصات این چاپ اینگونه است:

المعجم المفهرس لالفاظ القرآن الكریم، بحاشیة المصحف الشریف، قاهره، دارالحدیث، 1408 ق/ 1988 م.

محمدباقر بهبودی آن را در ایران همراه با مقدمه فارسی چاپ كرد.

كتاب عبدالباقی پایه و مبنای بسیاری از فهرست نگاری‏ها شد و پژوهشهای مختلفی در تكمیل آن انجام یافت. علاوه بر پژوهش رضا كیان‏زاد كه قبلاً اشاره شد، آقایان اسماعیل احمد عمایره و عبدالحمید مصطفی السید دو تن از استادان دانشگاه امام محمد بن سعود و دانشگاه یرموك به تكمیل المعجم المفهرس با فهرست‏سازی از ادوات و ضمائر پرداختند.10 عبدالباقی همة واژگان قرآن را فهرست‏سازی نكرد بلكه فقط افعال و اسماء مصرح را مرتب نمود و ضمائر و حروف و دیگر ادوات را رها كرد. البته گاهی واژه‏هایی مثل سوف و هذان را آورده است. اما كتاب معجم الادوات و الضمائر كار عبدالباقی را تكمیل كرد و همة واژه‏هایی نظیر بل، هذا و الذین را با نظم الفبایی فهرست‏نویسی كرده است. روش این كتاب دو مرحله‏ای است. یعنی ابتدا فهرستی از ادوات و ضمائر عرضه كرده است. استفاده كننده با انتخاب واژه به صفحه آن مراجعه و اطلاعات لازم را دریافت می‏كند.

ساختار ارائه اطلاعات آن همانند، المعجم المفهرس عبد الباقی است.

دیگر آثاری كه به نحوی مقتبس یا مشابه یا تكمیل المعجم المفهرس است، بسیار زیاد است. فقط به نمونه هایی از آنها اشاره میشود:

المعجم المفهرس لآیات القرآن الكریم، محمد منیر الدمشقی، بیروت، دار القلم، بی تا.

قائمه معجمیه بالفاظ القرآن الكریم و درجات تكرارها، محمد حسین ابوالفتوح، بیروت، مكتبة لبنان، 1990 م / 1410 ق .

معجم كلمات القرآن العظیم، محمد عدنان سالم و محمد وهبی سلیمان، بیروت و دمشق، دار الفكر و دارالفكر المعاصر / 1419 ق / 1998 م .

قالب و ساختار همة اینها شبیه المعجم المفهرس است ولی در برخی جزئیات اختلاف دارند. با توجه به اینكه همة اینها در صدد ارائه، فهرست كاملتر و آسانتر بوده‏اند، از اینرو می‏توان گفت: معجم نگاری قرآن همواره رو به پیشرفت بوده است. علی رغم فهرستهای فراوانی كه پس از المعجم المفهرس منتشر شده، امّا هنوز این كتاب رونق خود را از دست نداده است.

در نوشتن این نوشته از مقالۀ :المعجم المفهرس لالفاظ القرآن الكریم نوشتۀ محمد حسینی، نشریۀ: اطلاع رسانی و کتابداری » کتابهای اسلامی » زمستان 1380 - شماره 7 ، ص 107 تا 110" با تغییرات اندکی استفاده شده است.

گروه نویسندگان کانون مسجد حاج علی اصغر

 



1 - Gustav Leberecht Flugel
فلوگل خدمات مختلف فرهنگی در عرصه دانش‏های اسلامی داشت از جمله الفهرست ابن ندیم را برای اولین بار تصحیح كرد. نیز كشف الظنون، التعریفات جرجانی را منتشر كرد

[2] - Nujum al-furqan fi atraf al-Quran: Concordance of the koran, compiled alphabetically and according to roots of worksLahore‚1989.219p

3 - . مشخصات كتابشناختی:
المعجم المفهرس لكشف آیات القرآن، دو جلد در یك مجلد، رضا كیان‏زاد، تهران، انتشارات كیان كتاب، 1422 ق / 1380. عنوان فرعی جلد اول: فرهنگ آیه‏یاب قرآن كریم، عنوان فرعی جلد دوم: فرهنگ كلمات قرآن مجید با معنای فارسی.

 


برچسب ها: محمد فؤاد عبدالباقی ، دانلود نرم افزار کتاب ، المعجم المفهرس لالفاظ القرآن الكریم ،
دنبالک ها: المعجم المفهرس آنلاین ،
آخرین ویرایش: دوشنبه 18 فروردین 1393 09:13 ق.ظ
دیدگاه ها ()
دوشنبه 4 فروردین 1399 04:55 ب.ظ
appreciate it considerably this site is usually elegant plus everyday
شنبه 2 فروردین 1399 05:48 ب.ظ
many thanks a whole lot this fabulous website is
usually professional and also simple
سه شنبه 20 اسفند 1398 04:12 ق.ظ
The best man is normally the grooms most trustworthy and
faithful buddy or relative. One of the best
man is usually the grooms most trustworthy and
faithful pal or relative. The ushers may be the grooms brothers, cousin, or finest
friends, or brothers and close kinfolk of the bride.
Responsibilities of one of the best Man Before the marriage, he - pays
for his own attire, purchased or rented. May give the envelope to
the officiant earlier than the ceremony. Throughout the ceremony, he -
just isn't part of the processional but enters
with the groom, standing behind the groom and slightly to the left.
After the ceremony, he - instantly serves as one of many witnesses in signing the wedding license.

At the reception, he - doesn't stand in the receiving line
until he is also the father of the groom. After the reception, he
- promptly returns each his and the grooms rented
formal put on to the appropriate location.
یکشنبه 18 اسفند 1398 08:23 ب.ظ
Sexy2call Quick search and have up to date results
Look for a massage escort girl, discrete apartment or any perfect and indulgent recreation. Searching for escort
girls? Discrete apartments? Make a quick search by region
شنبه 17 اسفند 1398 01:17 ق.ظ
thanks a lot this fabulous website will be elegant and also simple
پنجشنبه 24 بهمن 1398 08:13 ق.ظ
That is a good tip especially to those new to the blogosphere.
Brief but very accurate information… Appreciate your sharing this one.
A must read article!
جمعه 18 بهمن 1398 04:21 ب.ظ
Valuable information. Lucky me I found your website accidentally, and I'm surprised why this twist of fate did not took place in advance!
I bookmarked it.
سه شنبه 15 بهمن 1398 08:10 ب.ظ
thanks a lot a lot this site is elegant plus everyday
یکشنبه 6 بهمن 1398 08:22 ب.ظ
The very best man is normally the grooms most reliable and faithful friend or relative.
The very best man is normally the grooms most reliable and faithful buddy or relative.
The ushers often is the grooms brothers, cousin, or best friends,
or brothers and close kinfolk of the bride.
Responsibilities of one of the best Man Before the marriage, he - pays for his
own attire, bought or rented. May give the envelope to the officiant earlier than the
ceremony. Throughout the ceremony, he - is not a part of
the processional however enters with the groom, standing behind the groom and slightly to the left.
After the ceremony, he - instantly serves as one of the witnesses in signing the wedding license.
At the reception, he - does not stand in the receiving line unless he can be the father of the groom.
After the reception, he - promptly returns each his and the grooms rented formal put on to the suitable location.
چهارشنبه 18 دی 1398 03:37 ق.ظ
One of the best man is normally the grooms most reliable and faithful friend or relative.
The perfect man is usually the grooms most reliable and
faithful buddy or relative. The ushers will be the grooms
brothers, cousin, or greatest associates, or brothers and shut relatives of the bride.
Responsibilities of the perfect Man Before the marriage, he - pays for
his personal attire, bought or rented. May give the envelope to the officiant before the ceremony.
During the ceremony, he - isn't part of the processional however enters with the groom,
standing behind the groom and slightly to
the left. After the ceremony, he - immediately serves as one of
the witnesses in signing the marriage license. On the reception, he - doesn't stand
in the receiving line unless he can be the father of the groom.
After the reception, he - promptly returns both
his and the grooms rented formal wear to the suitable location.
چهارشنبه 27 آذر 1398 10:40 ب.ظ
thanks a lot lots this site will be professional along with laid-back
چهارشنبه 6 آذر 1398 08:41 ق.ظ
The very best man is normally the grooms most
reliable and faithful buddy or relative. The most effective man is
normally the grooms most trustworthy and faithful pal or relative.
The ushers stands out as the grooms brothers, cousin, or best associates, or brothers and shut kin of
the bride. Responsibilities of the perfect Man Before the wedding, he
- pays for his own attire, purchased or rented. May
give the envelope to the officiant before the ceremony. Through the ceremony, he - just isn't part of the processional but enters with the groom, standing
behind the groom and barely to the left. After the ceremony, he - immediately
serves as one of the witnesses in signing the marriage license.

At the reception, he - doesn't stand within the receiving line until he is also the father
of the groom. After the reception, he - promptly returns each
his and the grooms rented formal wear to the
suitable location.
دوشنبه 13 آبان 1398 11:41 ق.ظ
I think that is among the most significant info for
me. And i am satisfied studying your article.

However wanna commentary on few basic things,
The web site style is great, the articles is in reality excellent :
D. Just right activity, cheers
دوشنبه 8 مهر 1398 05:02 ب.ظ
appreciate it a lot this amazing site is official plus
informal
شنبه 6 مهر 1398 02:51 ق.ظ
Hi, all the time i used to check website posts here in the early hours in the
daylight, for the reason that i like to learn more and more.
جمعه 5 مهر 1398 10:38 ب.ظ
Because the admin of this site is working, no doubt very quickly
it will be renowned, due to its quality contents.
جمعه 22 شهریور 1398 01:39 ب.ظ
Wow that was unusual. I just wrote an very long comment but
after I clicked submit my comment didn't show up.
Grrrr... well I'm not writing all that over
again. Anyways, just wanted to say excellent blog!
یکشنبه 17 شهریور 1398 03:01 ب.ظ
Hey I know this is off topic but I was wondering if
you knew of any widgets I could add to my blog that automatically tweet my newest twitter
updates. I've been looking for a plug-in like this for
quite some time and was hoping maybe you would have some experience with something
like this. Please let me know if you run into
anything. I truly enjoy reading your blog and I look forward to your new updates.
یکشنبه 3 شهریور 1398 01:05 ب.ظ
thanks a lot a great deal this site is actually formal and also simple
یکشنبه 27 مرداد 1398 01:36 ق.ظ
I was recommended this web site by my cousin. I'm
not sure whether this post is written by him as no one else know such detailed about my difficulty.
You are incredible! Thanks!
جمعه 25 مرداد 1398 12:24 ق.ظ
cheers a great deal this amazing site is usually official along
with relaxed
دوشنبه 21 مرداد 1398 05:29 ق.ظ
Hello there, There's no doubt that your website could possibly be having web browser compatibility issues.
When I take a look at your blog in Safari, it looks fine but when opening in IE, it has some overlapping issues.

I merely wanted to provide you with a quick heads up!
Aside from that, fantastic website!
پنجشنبه 17 مرداد 1398 06:04 ب.ظ
As the admin of this site is working, no uncertainty very
shortly it will be famous, due to its quality contents.
پنجشنبه 10 مرداد 1398 08:42 ب.ظ
Please let me know if you're looking for a article writer for
your site. You have some really great articles and I believe I would be a good asset.
If you ever want to take some of the load off, I'd love to write
some material for your blog in exchange for a link back to mine.
Please send me an e-mail if interested. Kudos!
چهارشنبه 9 مرداد 1398 02:08 ق.ظ

Regards. I like this.
canada drugs online canadian pharmacies online prescriptions online pharmacy canada online pharmacies legitimate canadian medications 247 canadian pharmacies stendra canadian drug canadian pharmaceuticals reviews online canadian pharmacies aarp recommended canadian online pharmacies
یکشنبه 6 مرداد 1398 07:13 ب.ظ
"We have to build to a different crescendo, cheri," he said.
"Therefore we should have an ending that'll be as none before."

His smile was decadent, his eyes were full of lust,
as well as the soft skin of his hard cock against my sex
was having its intended effect. I had been feeling a stronger arousal now as
I felt his cock slide between my sensitive lips. I
felt the of his cock push agonizingly at the entrance of my pussy, and I wanted him to thrust
into me hard. Instead he retracted and slid his hardness back around my clit.


I was aching to get him inside, and I really could tell that his must push
that wonderful hard cock inside me was growing. His moans grew to
check mine, and I knew the opinion of my wet pussy lips around the head of his cock was getting a lot of both for of us.


"Enable the finale begin," he was quoted saying, anf the husband slid the
end of his cock inside me.

We both gasped when he held his cock there to
get a moment. I contracted my pussy to pull him further inside, anf the husband threw
his head back in the sensation. Inch by excruciating inch he pushed his cock inside me, every
time I squeezed my pussy around him. His cock felt wonderful since it filled me, but I want to it all inside me.
I rolled aside and rested my leg against his shoulder, and then he plunged his cock entirely in.
جمعه 4 مرداد 1398 06:29 ب.ظ
appreciate it a lot this website is usually professional and
also relaxed
دوشنبه 31 تیر 1398 11:15 ب.ظ
I've been browsing on-line more than 3 hours lately, yet I by no
means discovered any interesting article like yours.
It's pretty value sufficient for me. In my view, if all website owners and bloggers
made just right content material as you probably did, the net shall be much more
helpful than ever before.
پنجشنبه 27 تیر 1398 09:43 ق.ظ
Index Search Villas and lofts for rental, search
by region, find during first minutes a villa to rent by city, various rooms lofts and villas.
Be impressed by the wonderful pictures and data that the site has to offer you you.
The website is a center for everyone the ads inside field, bachelorette party?
Enjoy an associate who leaves Israel? Regardless of the key reason why it's important to rent a villa for the two event or simply just a team recreation suited to any age.
The website is also the middle of rooms by way of the hour, which has already been another subject, for lovers
who are trying to find a deluxe room equipped for discreet entertainment that has a
spouse or lover. Regardless of what you are looking for, the 0LOFT website produces a hunt
for you to find rentals for loft villas and rooms throughout Israel, North South and Gush Dan.
یکشنبه 1 اردیبهشت 1398 10:04 ق.ظ
スーパーコピーブランドのN級品通販専門店なら
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر

نمایش نظرات 1 تا 30

درباره وبلاگ


  • با سلام
    با توفیق خداوند متعال , وبلاگ "گفته ها و ناگفته های وحی" فعلا در دو موضوع "تفسیر آیات مشکله و علوم قرآنی" افتتاح گردیده است. از پژوهش گران گرامی و مخاطبان عزیز , عاجزانه تقاضا داریم به علت اهمیت موضوع قرآن چنان که مطلبی نیاز مند توضیح رسایی بود , آن را با ایمیل یا ثبت نظر به اطلاع ما برسانند. هم چنین اگر مطلبی نادرست در وبلاگ درج شده باشد، مارا از نادرستی آن آگاه سازید. با تشکر

نویسندگان

  • علی آقاپور(68)

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic