تبلیغات
گفته ها و ناگفته های وحی - معرفی المفردات فی غریب القرآن( مفردات الفاظ قرآن ) / راغب اصفهانی

معرفی المفردات فی غریب القرآن( مفردات الفاظ قرآن ) / راغب اصفهانی

سه شنبه 22 بهمن 1392 09:33 ق.ظ   نویسنده : علی آقاپور      


زیر نظر:  حجَه الاسلام الهی دوست (زیده عزه )

دانشکده معارف قرآنی اصفهان

گردآورنده سید علمدار صالحی دستگردی

دانشجوی کارشناسی ارشد

بسم الله الرحمن الرحیم

المفردات فی غریب القرآن / راغب اصفهانی

مقدمه

مفردات راغب بین آثار علوم قرآنی قرن چهارم تا ششم از جمله کتب مشهور و مطرحی است که در موضوع و زمان خود گوی سبقت را از دیگران ربوده است . وی با نگارش مفردات در جهت تبیین واژه های دشوار یاب قرآن کریم و توضیح واژگان آیات الهی گامی بلند برگرفت . این کتاب مشهور تر از آن است که نیازی به معرفی داشته باشد . این کتاب گاهی از تفسیر و تبیین اختصاری واژگان فراتر رفته و چهره ی تفسیری سود مند به خود گرفته است . او در نمودن معنای واژه گان ، افزون بر ریشه یابی ادبی و اشتقاقی آن به آیات هم گون توجه می کند و از سنجش آیات با هم می کوشد تا به معنای واژه نزدیک شود . راغب آگاهی های فرهنگی را نیز ، گاهی به یاری می گیرد تا در تبیین واژه ها که کلام الهی است و در این تلاش باید مراد الهی را   _ در حد توان _ باز گوید، سخنی استوار گفته باشد

معرفی راغب اصفهانى

 ابوالقاسم حسین بن محمد بن مفضل راغب اصفهانی (م 502 )، ادیب و متکلم بلند آوازه ی ایرانی، اهل اصفهان، دارای آثار و جایگاه علمى و فرهنگى در عصر خودش بوده، اما آگاهی كافى از حیات و چند و چون دانش اندوزى‏اش در دست نیست . به گمان صفوان عدنان، محقق مفردات، راغب در دروسِِِِ ِ، لغت ابو منصور جبان صاحب كتاب« الشامل» در لغت كه ساكن اصفهان و هم عصر وى بوده شركت مى‏جسته است، ابو منصور در یك طبقه قبل از راغب قرار مى‏گیرد.

 از اوصاف وى چنین بر مى‏آید كه اهل وعظ و تدریس و تألیف و مناظره و نیز صاحب حسن خلق و خلق بوده است. در جوانى، عصر صاحب بن عباد وزیر مشهور را درك كرده ولى با او مصاحبتى نداشته، امّا با وزیر بعدى، ابو العباس ضبّى( احمد بن ابراهیم) كه جانشین صاحب بن عباد گشته و دوستدار علم و علماء بود، مجالست كرده با او و علماء حاضر در مجلس وى، مباحث علمى داشته است.

 با بزرگان علمى و ادبى مانند ابو القاسم ابن ابى العلاء رفت و آمد نموده، در مجالس آنان شركت مى‏جسته است، حضور وى در این جمع ها، دلالت بر عدم عزلت گزینی اش دارد، اما عدم شهرتش بخاطر این است كه از حكما محسوب مى‏شده و اهل سنت، نظر مساعدى نسبت به آنها ندارند. گویا خود نیز گمنامى را دوست مى‏داشته و در موارد زیادى از تألیفات اش به عدم مدح خود و پرهیز از پرداختن به این گونه مسائل، اشاراتى دارد.

 مذهب

 در عقیده وى اختلاف است، ظاهر آن است كه از اهل سنت و جماعت و غیر معتزلى بوده، هر چند برخى هم او را معتزلى یا شیعى گفته‏اند، با این همه از اهل بیت« علیهم السلام» مطلب نقل مى‏كند و اهل محبت ایشان است، وی در بیان معنی اولین واژه ی کتاب مفردات خود یعنی واژه ی الاب، به عنوان کاربرد حدیثی لغت، روایتی را از پیامبر اکرم نقل می کند با این عبارت که « روی أنه صلی الله علیه وآله قال لعلی : أنا و أنت أبوا هذه الامه » اما عندنان داوودی در تحقیق خود منکر وجود چنین روایتی شده و گفته است « الحدیث لم أجده، لعله من وضع الشیعه، والله أعلم ...» البته عدنان در مقدمه تحقیق خود تلاش نموده که به نحو ممکن راغب را سنی معرفی کند اما دلایل و استدلال های او بر رد دیدگاهی که راغب را شیعی معرفی کرده چندان قانع کننده نیست. فخر رازى در « تأسیس التقدیس» او را از ائمه اهل سنت نامیده و قرین غزالى نموده است. در مذهب فقهى‏اش مجتهد بوده، نه مقلّد، و قول به شافعى بودن وى درست نیست، زیرا ردى بر برخى آراء آنها دارد.

 در خلال مفردات، ردودى نیز بر معتزله دارد، مانند ردّ بر جبایى در مادّه« ختم» و رد بر بلخى در مادّه« خل» و اثبات رؤیة الله در قیامت در« رساله الاعتقاد». در همین رساله نیز طعنه هایى بر شیعه دارد.

 راغب شعر هم مى‏گفته و از وى ابیاتى بر جاى است. در تاریخ درگذشت وى اختلاف است، ارجح آن است كه آن را در حدود 425 ق بدانیم.

محمد علی مهدوی راد در کتاب خود « سیر نگارش های علوم قرآنی » آورده است در سال مرگ راغب اختلاف بسیار شدید است . از حدود 396تا 502 و 504 و ... اکنون بر این باورند که راغب حداکثر تا چهار صد و اندی زنده بوده است . ص67

تألیفات‏

 قرن چهارم هجرى دوران شكوفایى و نهضت علمى بود. راغب متأثر از این فضا، در كارنامه خود تألیفات ارزشمندى را ثبت كرده است. 23 اثر با نام او همراه است. برخى از آنها عبارتند از: مفردات غریب قرآن، تفسیر قرآن كریم( جامع التفسیر)، حلّ متشابهات القرآن( درة التاویل فى متشابه التنزیل)، تحقیق البیان فى تأویل القرآن، احتجاج القراء، المعانى الاكبر، الرسالة المنبهة على فوائد القرآن، رسالة فى الاعتقاد، الذریعة الى مكارم الشریعة، تفصیل النشأتین و تحصیل السعادتین، كتاب شرف التصوف، رساله تحقیق مناسبات الالفاظ، رساله‏اى در مراتب علوم.

 از نگرش گذرا بر فهرست نگاشته‏هاى راغب و كتاب شناسی ها و كتاب هاى اسلامى، در مى‏یابیم وى، بهره‏اى كلان از كوشش هاى علمى خویش را ویژه قرآن و دانش هاى قرآنى ساخته بوده و به ویژه مفردات او از آوازه‏مندترین و پر تأثیرترین نگارش هاى قرآنى متقدم نزد پسینیان وى به شمار مى‏رود.

مفردات الفاظ القرآن‏

 مفردات الفاظ قرآن( المفردات فى غریب القرآن)، واژه نامه بدیع قرآنى، نوشته شده به دست راغب اصفهانى، در یك جلد به زبان عربى مى‏باشدکه به شرح و توضیح و تفسیر واژگان دشوار قرآن پرداخته است .

سبک راغب در ساختار ظاهری کتاب مفردات

مقدمه ی کتاب :

 راغب هم همانند هر نویسنده ای ابتدا مقدمه ای کوتاه در دو صفحه برای کتاب خود آورده که ضمن  اشاره به اهمیت و جایگاه قرآن و محتوا و مفهوم آن و تاکید بر این که هر کس به اندازه ی توان خود می تواند از این کتابی که بر حسب معجزه با قلت حجم متضمن معانی زیادی است بهره بگیرد ، تصریح نموده ، اولین چیزی که در علوم قرآنی به آن نیاز است تحقیق الفاظ مفرد است ، این موضوع را در تمامی علوم شرع نافع دانسته و الفاظ قرآن را لب کلام عرب دانسته است و از خداوند طلب خیر نموده جهت املاء چنین کتابی .

 ترتیب واژگان مفردات :

راغب در مقدمه مفردات تصریح نموده که واژگان را بر اساس حروف تهجی که با حرف الف ، سپس باء شروع شده به ترتیب حروف معجم خواهد آورد و در این ترتیب هم اولین حرف اصلی کلمه ( ریشه ی کلمه ) معتبر است بدون دخالت حروف زائد . راغب هم چنین بیان کرده که پس از بیان ریشه واژه، دیگر مشتقات آن را در وسع کتاب ذکر خواهد نمود .وی واژگان را بر اساس ترتیب حروف الفبا ی فارسی  آورده که عدنان داودی در تصحیح خود ترتیب را بر اساس حروف عربی آورده است .

بیان ماده اصلی کلمه :

 در این واژه‏نامه كه بر بنیاد موادّ اصلى كلمه سامان داده شده، مسلك راغب چنین است كه نخست ماده را با معناى حقیقى‏اش مى‏آورد. برای مثال در واژه ی «انف » می گوید :

« اصل الانف الجارحه » اصل انف عضوی است در بدن . در واژه ی « أمن  » می گوید : « أصل الأمن ؛ طمأنینه النفس و زوال الخوف »

 بیان تصغیر و جمع واژه به عنوان دلیل آوردن برای اصل واژه :

مثلا در واژه ی « لیل » اصل آن را لیلهٍ و لیلاهٌ بیان می کند و دلیل آن را مصغر آن که لییلهٍ و جمع آن را لیالٍ ذکر می کند چرا که الجمع و التصغیر یردان الاشیاء الی اصولها

بیان مشتقات واژه :

راغب بعد از بیان اصل واژه ، به بیان  مشتقات آن اقدام می کند . برای نمونه در وا ژه ی أثر ، دیگر مشتقات آن را أَثر، أَ ثّر ، الآثار ، أَثارهٍ ، أثر ، المآثر و الاستئثار .

بیان استعمالات قرآنی :

راغب بعد از بیان اصل واژه عموما به بیان استعمالات قرآنی واژه می پردازد و معنی هر کاربرد را بیان می کند :

مثلا در واژه ی «أخذ» پس از بیان معنی حیازت یا تحصیل نمودن چیزی است که این تحصیل نمودن یا به گرفتن چیزی است مثل آیه ی 79 یوسف یا به قهر و غلبه است مثل آیه ی 255 بقره یا با دو مفعول متعدی و معنی جعل می گیرد مانند آیات 51مائده  . علی ای حال راغب در عموم واژها کاربرد های قرآنی را به همین شکل بیان می کند.

 بیان کاربرد های روایی و حدیثی واژه

راغب آن جایی که واژه کاربرد های روایی و حدیثی داشته آنها را نیز بیان می کند مثلا در واژه «أب » پس از بیان اصل واژه و بیان کاربرد قرآنی ، به بیان کاربرد حدیثی آن نیز پرداخته و روایتی را از پیامبر اکرم آورده است که در ابن روایت واژه ی «أب » به معنای پدر به کار رفته است : «أبا ، لأب: الوالد... و روی أنّه صلّى اللّه علیه و سلم قال لعلیّ»:«أنا و أنت أبوا هذه الأمّة»

بیان کاربردهای شعری واژه گان :

راغب بعضا برای برخی از واژه گان استعمالات شعری هم ذکر کرده است مثلا در واژه ی           « الإفک» شعری را به این شرح آورده است: و رجل مَأْفُوك: مصروف عن الحق إلى الباطل، قال الشاعر:          فإن تك عن أحسن المروءة مأفو             كا ففی آخرین قد أفكوا «1»

(1) البیت لعروة بن أذینة، و هو فی دیوانه ص 343، و المجمل 1/ 99، و شمس العلوم 1/ 93، و المشوف المعلم 1/ 73، و اللسان (أفك)، و الصحاح (أفك)، و الأفعال 1/ 107.

بیان استعمالات غیر قرآنی واژه :

 راغب پس از بیان کاربرد های قرآنی و بعضا روایی واژه به سراغ استعمالات غیر قرآنی واژه رفته و آنها را بیان می کند ، مثلا در واژه ی « عزً» در پایان استعمالات غیر قرآنی آن را به این شرح بیان می کند : قیل: من عَزَّ بَزَّ «1» أی: من غلب سلب. قال تعالى: وَ عَزَّنِی فِی الْخِطابِ‏  [ص/ 23]، أی: غلبنی، و قیل: معناه: صار أَعَزَّ منی فی المخاطبة و المخاصمة،.

تطبیق مصادیق :

در برخی واژه ها مصادیق آنها را نیز بیان کرده و به نوعی تطبیق مصادیق می نماید مثلا در واژه ی « إثم » یکی از مصادیق إثم را کذب بیان  کرده یا به تعبیر دیگر کذب را از مصادیق إثم دانسته است :«و تسمیة الكذب إثماً لكون الكذب من جملة الإثم، و ذلك كتسمیة الإنسان حیواناً لكونه من جملته.»

بیان مجازات  

سپس معانى مجازى را با تبیین علاقه حقیقت و مجاز عرضه مى‏دارد.

به عنوان نمونه در ماده« خبث» معناى مجازى را متعرض مى‏شود،« ثم استعمل الاخبات استعمال اللین و التواضع». بعد از آن علاقه حقیقت و مجاز را بازگو مى‏كند:« و العلاقة بینهما المشابهة»

بیان مفرد و جمع واژه گان :

راغب بعد از بیان اصل واژه عموما جمع و مفرد واژه را بیان می کند مثلا در واژه ی « زوجه » می گوید و« جمعها زوجات ... و جمع الزوج  ؛ أزواج » وی برای جمع ها مثال های قرآنی نیز آورده است : « هم و أزواجهم » در واژه ی « لیل » می گوید : «جمعها لیالٍ و لیائل» و در واژه ی «قبر» می گوید : « جمعها : مقابر » . جمع أب را أباء گفته : «و جمع الأب آباء و أبوّة»

جمع أبق‏ را أباق ذکر کرده است :

«قال اللّه تعالى: إِذْ أَبَقَ إِلَى الْفُلْكِ الْمَشْحُونِ‏ [الصافات/ 140].... و جمعه أُبَّاق‏ »

مفرد آفاق را أفق آورده است : «قال تعالى: سَنُرِیهِمْ آیاتِنا فِی الْآفاقِ‏ [فصلت/ 53] أی: فی النواحی، و الواحد: أُفُق و أفق »

بیان دلالت اکثر معنا بر لفظ :  

راغب قائل به دلالت لفظ بر اکثر معنا می باشد مثلا در واژه ی «عزیز» در تفسیر واژه ی یاد شده در آیه ی « إنه لکتابٌ عزیز » (فصلت/41) می گوید : « ای یصعب مناله و وجود مثله » که هم سختی دست یابی به قرآن را معنی «عزیز» دانسته هم سختی وجود مثل قرآن را معنی آن دانسته است و بیش از یک معنا را برای لفظ قائل شده است .

بیان مقابلات :

 راغب به صنعت مقابلات توجه داشته و عموما برای واژه ها مقابلاتی که داشته اند و در قرآن به کار رفته را بیان کرده است به عنوان نمونه به چند مورد زیر اشاره می شود :

مثلا در واژه ی صلاح مقابل آن را فساد آورده است :

الصَّلَاحُ: ... و قوبل فی القرآن تارة بالفساد، و تارة بالسّیّئة. قال تعالى: خَلَطُوا عَمَلًا صالِحاً وَ آخَرَ سَیِّئاً

 [التوبة/ 102]، وَ لا تُفْسِدُوا فِی الْأَرْضِ بَعْدَ إِصْلاحِها

 [الأعراف/ 56]، وَ الَّذِینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ‏

بیان ضد واژها

برخی واژها که ضد دارند آنها را یادآور شده است مثلا در واژه ی صلاح ضد آن را فساد آورده است، البته در بیان مقابلات ، فساد را هم چنین به عنوان مقابل صلاح آورده است .

الصَّلَاحُ: ضدّ الفساد، و هما مختصّان فی أكثر الاستعمال بالأفعال،

نمونه ی دیگر:

بیان خلاف واژه ها

به عنوان نمونه برخی واژه ها که خلف آنها در مفردات راغب آمده است در زیر بیان می شوند

الأنثى: خلاف الذكر

الإنس: خلاف الجن، و الأنس: خلاف النفور

بیان واژه  های مولد :

 مولد به الفاظی گفته می شود که توسط غیر عرب ها وارد عربی شده و عرب فصیح از آن استفاده نمی کند . مثلا در واژه ی «أبد » می گوید : و كان حقه ألا یثنى و لا یجمع إذ لا یتصور حصول أبدٍ آخر یضم إلیه فیثنّى به، لكن قیل:آباد، و ذلك على حسب تخصیصه فی بعض ما یتناوله، كتخصیص اسم الجنس فی بعضه، ثم یثنّى و یجمع، على أنه ذكر بعض الناس أنّ آباداً مولّد و لیس من كلام العرب العرباء.

در واژه ى « ردف » یكى از مشتقات آن را « ترادف » بیان كرده و از نظر الأزهرى ان را مولد خوانده است .

و قال الأزهری: لا تردف مولّد من كلام أهل الحضر. العباب (ردف).

بیان تضمین های بکار رفته در قرآن :

در تضمین ، کلمه  با حرف جر فعل دیگری معتدی شده و معنی همان فعل را می گیرد مثلا در عبارت قرآنی  « عزیز علی ما عنتم » عزیز با حرف جر علی متعدی شده و معنی صعب و سختی را به خود گرفته و راغب هم همین معنا را برای آن بیان کرده است لذا نتیجه گرفته می شود که راغب تضمین را قبول دارد . « یقال: عَزَّ عَلَیَّ كذا: صَعُبَ، قال: عَزِیزٌ عَلَیْهِ ما عَنِتُّمْ‏

 [التوبة/ 128]، أی: صَعُب‏ »

مصادر

 راغب در مفردات به مؤلفات پیشینیان عنایت ویژه‏اى نشان داده و از كتبى چون« المجمل فى اللغة( ابن فارس)، الشامل فى اللغة( ابو منصور جبان)، تهذیب الالفاظ( ابن سكیت)، معانى القرآن( فرّاء)، المسائل الحلبیات( ابو على فارسى)، معانى القرآن( زجاج)، العین( خلیل بن احمد)، تفسیر ابو مسلم اصفهانى، تفسیر غریب القرآن( ابن قتیبة)، كتاب سیبویه، معانى القرآن( اخفش)، مجاز القرآن( ابو عبیدة)، الحجة للقراءات السبعه( فارسى)، غریب الحدیث( ابن قتیبة)، غریب الحدیث( ابو عبیدة)، الغریب المصنف( ابو عبید) و... استفاده نموده است.

 در تفسیر از على بن ابیطالب( ع)، امام صادق( ع)، ابن عباس، ابن مسعود، عمر بن الخطاب، مجاهد، قتاده، حسن بصرى، شعبى، سفیان و برخى دیگر، نقل اقوال مى‏نماید.

 از لغویین مانند: مبرد، كسائى، سیبویه، یونس، ابو زید، توزى، اصمعى و ابن عربى مطالبى مى‏آورد. و در قرائت از حمزه، یعقوب و نقاش، نقل مى‏كند. اقوال جبائى، ابو القاسم بلخى و ابو بكر علاف را از متكلمین بازگو مى‏نماید. و سخنان حكما را بدون ذكر افراد یادآور مى‏شود.

تاثیر آن‏

 پس از راغب، علماى زیادى از وى متأثر شده، كلام او را نقل نموده‏اند، از آن جمله‏اند فیروزآبادى در« بصائر ذوى التمییز» كه بسیارى از عبارات راغب را در آنجا مى‏آورد. سمین حلبى در« عمدة الحفاظ فى اشرف الالفاظ» كه مفردات راغب پایه و اساس كتاب اوست. زركشى در« البرهان»، سیوطى در« المزهر»،« الاتقان» و« معترك الاقرآن»، فخر رازى در تفسیرش، بغدادى در« خزانة الادب»، زبیدى در« تاج العروس»، ابن حجر در« فتح البارى»، آلوسى در« روح المعانى» ابن قیم در« بدائع الفوائد»، بروسوى در« تفسیر روح البیان» و زمخشرى نیز در« اساس البلاغة» از روش راغب در بیان معناى حقیقى، سپس مجازى و شواهد آنها، بسیار از وى متأثر شده است.

ستایش مفردات‏

 بسیار از اندیشمندان نیز زبان به ثناى مفردات راغب گشوده‏اند، فیروزآبادى گفته:« لا نظیر له فى معناه» و حاجى خلیفه آن را در هر علمى از علوم شرع نافع شمرده است. این اوصاف درباره دانشنامه‏اى كه با محدودیت موضوعى‏اش، از نحو و صرف و لغت و تفسیر و قراآت و فقه و منطق و حكمت و اصول فقه و توحید و ادب و نوادر سخن مى‏گوید، چندان مبالغت آمیز نمى‏نماید.

روش تحقیق‏

 مفردات راغب در این چاپ با تحقیق، تصحیح و مقدمه نویسى، صفوان عدنان داودى انجام گرفته است. محقق ضمن مقدمه كوتاه خود شیوه و مراحل كار خود را به این شرح بیان داشته است:

 1- ضبط متن كتاب و مقابله با 4 نسخه خطى و چند نسخه طبع شده.

 2- تعیین شكل كلمات‏

 3- مشخص نمودن شماره آیات و سور

 4- مشخص نمودن قراآت قرآنى و نسبت آن به قارى و جداسازى قراآت صحیح از شاذ.

 5- مشخص نمودن احادیث و آثار از كتب حدیث.

 6- مشخص نمودن قائل ابیات شعرى، بیان مصادر و ضبط صحیح آنها.

 7- ضبط امثال و اقوال و بیان مصادر آنها از كتب لغت.

 8- ذكر شرح حال مختصر از اعلام وارده.

 9- تهیه فهرست‏هاى 24 گانه در زمینه: آیات، قراآت شاذ، احادیث، آثار روایت شده، ابیات شعرى و انصاف آنها أعلام، كتب، اقوال حكماء، قواعد كلى در تفسیر، مسائل لغوى، مسائل كلامى، مسائل اصولى، مسائل منطقى، حیوانات، اصنام، آراء راغب در تفسیر و لغت، قبایل، مذاهب، مراجع و مصادر، مواد و موضوعات، فهرست منسوب، امثال عرب و اقوال آنها.

 در بخش دوم به شرح حال مؤلف در ابعاد مختلف شخصیتى، تألیفات و كتاب مورد بحث( مفردات) پرداخته است. بخش سوم را مقاله‏اى به نام« الشریعة و علم الحكمة» تشكیل مى‏دهد كه درباره حكمت، اقسام آن، تبیین موارد باطل، جمع بین شریعت و حكمت و نمونه‏هایى از موارد جمع راغب بین شریعت و حكمت، مى‏باشد. بخش چهارم نیز معرفى نسخه‏هاى خطى چهارگانه و نسخه‏هاى مطبوع مفردات به همراه تصویرى از صفحات مختلف نسخه‏هاى خطى را در بر دارد.

چاپها

 محقق محترم چاپ حاضر را با امداد از چهار نسخه خطى فراهم و تحقیق نموده است. قبل از این چهار چاپ مختلف داشته كه مشخصات آنها در صفحه 40 مقدمه آمده است. هر یك از نسخه‏ها، به تحقیق اندیشمندى توانا انجام گرفته است، از جمله، محمد سید گیلانى، محمد الزهرى الغمراوى، دكتر محمد احمد خلف الله، ندیم مدعشیلى، كه این خود گویاى اهمیت این كتاب مى‏باشد.

نسخه حاضر

 نسخه حاضر كه در یك مجلد قطور به قطع وزیرى توسط محقق گرانقدر صفوان عدنان داودى انجام گرفته، چاپ اول خود را در سال 1412 ه 1992 م، در انتشارات دار القلم دمشق و دار الشامیّة بیروت پشت سر نهاده است.

 این اثر به فارسى هم ترجمه شده، و ترجمه جدیدى از آن به قلم جویا جهانبخش در دست آماده‏سازى بوده است.

 محمد سید گیلانى متوفى 502 هجرى ترجمه‏اى بر مفردات راغب داشته كه در سال 1381 توسط كتابخانه مرتضوى تهران چاپ و انتشار یافته است.

 البته برخى معاجم تفسیر مفردات الفاظ قرآن هم قسمت عمده مطالب خود را از مفردات راغب اخذ نموده ولى اشاره‏اى به آن نداشته‏اند.

منابع مقاله‏

 1- مقدمه تحقیق كتاب مفردات الفاظ قرآن از صفوان عدنان داودى‏

 2- مقدمه مؤلف و كتاب مفردات الفاظ قرآن.

 3- دانشنامه قرآن و قرآن پژوهى ج 1 ص 1093 و ج 2 ص 1579 و 2129

 4- طبقات مفسران شیعه دكتر عقیقى بخشایشى ج 5 ص 390

 

به نقل از:

http://aghaedeeslami.blogfa.com/post-9.aspx

سید علمدار صالحی در دوشنبه دوازدهم مهر 1389 ساعت 21:45


برچسب ها: مفردات الفاظ القرآن ، دانلود مفردات راغب ، معرفی المفردات فی غریب القرآن ،
آخرین ویرایش: دوشنبه 18 فروردین 1393 08:31 ق.ظ
دیدگاه ها ()
دوشنبه 16 مرداد 1396 06:57 ب.ظ
you are really a just right webmaster. The website loading pace is amazing.
It kind of feels that you are doing any unique trick.
Furthermore, The contents are masterpiece. you have done a wonderful activity in this subject!
شنبه 14 مرداد 1396 03:32 ب.ظ
Howdy! This is kind of off topic but I need
some help from an established blog. Is it very hard to set up
your own blog? I'm not very techincal but I
can figure things out pretty fast. I'm thinking
about creating my own but I'm not sure where to start.

Do you have any ideas or suggestions? With thanks
شنبه 14 مرداد 1396 06:16 ق.ظ
Hey there! I know this is somewhat off-topic however I had to ask.
Does managing a well-established website
like yours require a lot of work? I'm completely new to operating a blog but I do write in my diary on a daily
basis. I'd like to start a blog so I will be able to share my experience and feelings online.
Please let me know if you have any recommendations or tips for new
aspiring blog owners. Appreciate it!
جمعه 16 تیر 1396 05:13 ب.ظ
Greetings I am so grateful I found your blog
page, I really found you by mistake, while I was researching on Digg for something else, Anyhow I am here now
and would just like to say thanks a lot for a marvelous post and a all round
enjoyable blog (I also love the theme/design), I don’t have time to look over it all
at the moment but I have saved it and also added in your RSS
feeds, so when I have time I will be back to read much more, Please do keep up the superb b.
سه شنبه 26 آذر 1392 11:29 ب.ظ
ترجمه مفردات راغب اصفهانی
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر

درباره وبلاگ


  • با سلام
    با توفیق خداوند متعال , وبلاگ "گفته ها و ناگفته های وحی" فعلا در دو موضوع "تفسیر آیات مشکله و علوم قرآنی" افتتاح گردیده است. از پژوهش گران گرامی و مخاطبان عزیز , عاجزانه تقاضا داریم به علت اهمیت موضوع قرآن چنان که مطلبی نیاز مند توضیح رسایی بود , آن را با ایمیل یا ثبت نظر به اطلاع ما برسانند. هم چنین اگر مطلبی نادرست در وبلاگ درج شده باشد، مارا از نادرستی آن آگاه سازید. با تشکر

نویسندگان

  • علی آقاپور(66)