تبلیغات
گفته ها و ناگفته های وحی - تفسیر آیات مشكله قرآن مجید(1)

تفسیر آیات مشكله قرآن مجید(1)

سه شنبه 19 فروردین 1393 11:40 ب.ظ   نویسنده : علی آقاپور      



http://www.nasimonline.ir/Images/News/Larg_Pic/18-1-1390/IMAGE634378589604834672.jpg



آیات مشكله و تفسیر آن - آیت الله جعفر سبحانی تبریزی

قرآن; معجزه جاودان پیامبر گرامى اسلام(ص) است و پیوسته‏حضرتش با آن تحدى مى‏نمود، و تاكنون هیچ‏كس در مقابله با آن برنخاسته است و اگرهم روزى كسى اندیشه معارضه را در سر پرورانده، ولى با شرمندگى كامل عقب نشینى‏كرده و یا مفتضحانه شكست‏خورده است.

قرآن به زبان عربى مبین نازل شده ولى در عین حال بى‏نیاز از تفسیر نیست. یكى‏از علل نیاز به تفسیر این است كه بر اثر طول زمان ابهامى بر مفاد برخى از آیات‏رو آورده و مقصود واقعى را پنهان ساخته است. بهترین راه براى رفع این نوع‏ابهامات این است كه به خود قرآن مراجعه كنیم و از طریق تفسیر قرآن به قرآن،ابهام را برطرف سازیم.

عنوان آیات مشكله قرآن ناظر به این نوع ابهامهائى است كه بر اثر دورى ما اززمان وحى بر برخى از آیات عارض شده و آن را در نظر ما در هاله‏ اى از ابهام فروبرده است و اگر از این نظر صرف‏نظر كنیم، این نوع آیات در عصر نزول كاملا واضح وفاقد ابهام بودند.

 

اكنون در سال جدید(1377)، سى و هشتمین سال انتشار «مجله درسهائى از مكتب‏اسلام‏»، بر آن شدیم كه بخش نوى از تفسیر را به روى خوانندگان گرامى باز كنیم وآن بخش از آیات را كه بر اثر فاصله زمانى مایه ابهام گشته، به روشنى تفسیر كنیم‏هرچند سبب پیدایش ابهام در آیات، منحصر به دورى ما از عهد رسالت نیست، بلكه‏اسباب دیگرى نیز مایه عروض ابهام بر آیات گردیده كه فعلا در صدد تفسیر آن بخش ازآیات نیستیم.

از آیاتى كه براى نوع افراد خالى از ابهام نیست، و حتى برخى به خاطر همان‏ابهام آن را دستاویز تحریف قرار داده و معتقد شده‏اند كه جمله‏هائى از میان آیه‏افتاده است، سومین آیه سوره نساء است كه تجویز تعدد ازواج را منوط به عدم خوف‏در گسترش عدالت میان یتیمان مى‏داند. آنجا كه مى‏فرماید:

(و ان خفتم الا تقسطوا فى الیتامى فانكحوا ما طاب لكم من النساء مثنى و ثلاث‏و رباع فان خفتم الا تعدلوا فواحده او ما ملكت ایمانكم ذلك ادنى الاتعولوا) (نساء: آیه 3)

«و اگر مى‏ترسید از این كه (به هنگام ازدواج با دختران یتیم) رعایت عدالت‏درباره آنها نكنید، (از ازدواج با آنان صرف‏نظر نمائید) و با زنان پاك (دیگر) ازدواج كنید، دو یا سه یا چهار همسر. و اگر مى‏ترسید عدالت را (درباره همسران‏متعدد) رعایت نكنید، تنها به یك همسر قناعت نمائید و یا از زنانى كه مالك آنهاهستید استفاده كنید. این كار، براى جلوگیرى از ظلم و ستم بهتراست‏».

در اینجا سوالى مطرح مى‏كنند و آن اینكه رابطه شرط و جزا چیست؟

توضیح این كه: آغاز آیه مباركه مشتمل بر دو جمله شرطیه و جزائیه. جمله شرطیه‏عبارت است از:

)و ان خفتم الا تقسطوا فى الیتامى(.

جمله جزائیه عبارت است از:

)فانكحوا ما طاب لكم من النساء مثنى و ثلاث و رباع(

سوال این است كه چه ارتباطى میان این دو وجود دارد كه جمله دوم جزاى جمله اول‏باشد؟ مثلا این كه مى‏گوید:

"اگر مى‏ترسید كه درباره یتیمان عدالت نكنید، با زنان پاك (دیگر) دو یا سه یاچهار ازدواج كنید".

چگونه جمله دوم مترتب بر جمله نخست است، چگونه جمله دوم، از آثار و جزاى جمله‏نخست‏به‏شمار مى‏رود. همگى مى‏دانیم باید میان شرط و جزا رابطه‏اى برقرار باشد، مثلامى‏گوئید: اگر احترام كرد، تو احترام متقابل انجام بده ولى در آیه مى‏فرماید: اگرمى‏ترسید كه درباره یتیمان عدالت نكنید، پس با زمان پاك دیگر ازدواج نمائید. دراینجا رابطه‏اى میان این دو جمله وجود دارد.

اینك تفسیر آیه:

همگى مى‏دانیم كه این آیه در سوره نساء است و این سوره بیشترین احكام زنان رابیان كرده است. بالاخص آنچه كه مربوط به مطلق یتیم یا دختران یتیم است.

در آیه دوم مى‏فرماید:

)و آتوا الیتامى اموالهم و لا تتبدلوا الخبیث‏بالطیب و لا تاكلوا اموالهم‏الى اموالكم انه كان حوبا كبیرا)(نساء: آیه2)

"و اموال یتیمان را (هنگامى كه به حد رشد رسیدند) به آنها بدهید، و اموال بد(خود) را با اموال خوب(یتیمان) تبدیل نكنید و اموال آنها را با اموال خودتان(به وسیله مخلوط كردن یا تبدیل نمودن) نخورید. زیرا این گناه بزرگى است‏".

در این آیه از هر نوع تعدى به اموال یتیم نهى كرده و آن را گناه بزرگ مى‏شمارد.

و در آیه دهم بر این مساله نیز تاكید مى‏كند و خوردن مال یتیم را به خوردن‏آتش تشبیه مى‏نماید و مى‏فرماید:

)ان الذین یاكلون اموال الیتامى ظلما انما یاكلون فى بطونهم نارا...)(نساء: آیه 10)

"آنان كه اموال یتیمان را از روى ستم و تعدى مى‏خورند، جز این نیست كه (توگوئى) آتش مى‏خورند".

اگر در این دو آیه درباره اموال یتیمان سخن مى‏گوید، در آیه 127 همین سوره‏درباره زنان یتیمى سخن مى‏گوید كه با آنها ازدواج مى‏كردند ولى حقوق آنها را به‏آنان نمى‏دادند چنان كه مى‏فرماید:

(و یستفتونك فى النساء قل الله یفتیكم فیهن و ما یتلى علیكم فى الكتاب فى‏یتامى النساء اللاتى لا توتونهن ما كتب لهن و ترغبون ان تنكحوهن و المستضعفین من‏الولدان و ان تقوموا للیتامى بالقسط و ما تفعلوا من خیر فان الله كان به‏علیما) (نساء: آیه 127)

"از تو درباره زنان سوال مى‏كنند، بگو خداوند در این زمینه به شما پاسخ مى‏دهدو آنچه در قرآن درباره زنان یتیمى كه حقوق آنها را به آنها نمى‏دهید و مى‏خواهیدبا آنها ازدواج كنید و همچنین در باره كودكان صغیر و ناتوان براى شما بیان شده‏ است (قسمتى از سفارشهاى خداوند در این زمینه مى‏باشد، و نیز به شما سفارش مى‏كندكه) با یتیمان به عدالت رفتار كنید و آنچه از نیكیها انجام مى‏دهید، خداوند ازآن آگاه است (وبه شما پاداش مناسب مى‏دهد).

از این آیه استفاده مى‏شود كه در عصر نزول قرآن به پیروى از عادات دیرینه‏جاهلیت، گروهى با دختران یتیم به عنوان تكفل و سرپرستى ازدواج مى‏كردند ولى درحق آنان عدالت را رعایت نمى‏كردند. مثلا اموال آنها را تملك مى‏كردند، مهریه آنهارا كمتر از معمول در نظر مى‏گرفتند و به ادنى بهانه‏اى آنها را رها مى‏كردند.

قرآن براى جلوگیرى از این كارها هم در آیه 127 هشدار مى‏دهد و اكیدا از آن نهى‏مى‏كند و مى‏فرماید:

)فى یتامى النساء اللاتى لا توتونهن ما كتب لهن و ترغبون ان تنكحوهن)(نساء:آیه 127)

"و آنچه در قرآن درباره زنان یتیمى كه حقوق آنها را به آنها نمى‏دهید ومى‏خواهید با آنها ازدواج كنید".

با توجه به این اصل باید دانست آیه مورد بحث مربوط به این نوع از زنان یتیم‏است كه به هنگام ازدواج مورد تعدى قرار گرفته و حقوق آنان رعایت نمى‏شد.

از این جهت در آیه مورد بحث هشدار مى‏دهد و مى‏فرماید:

)و ان خفتم الا تقسطوا فى الیتامى..) "گر مى‏ترسید كه (به هنگام ازدواج بادختران یتیم) درباره آنها رعایت عدالت نكنید، از ازدواج با آنها صرفنظر كنید وبا زنان دیگر درحد چهار همسر ازدواج بنمائید".

ابهام آیه از این نظر است كه آیات سه‏گانه دیگرى كه در این سوره درباره مطلق‏یتیم و یا زنان یتیم وارد شده است، نادیده گرفته شده آنگاه ارتباط جمله جزائیه‏با جمله شرطیه به صورت مبهم درآمده است. ولى اگر این سه آیه بالاخص آیه 127 این‏سوره مورد توجه قرار مى‏گرفت كه قرآن هشدار مى‏دهد مبادا با زنان یتیم ازدواج‏كنید و حقوق آنها را رعایت نكنید، ارتباط دو جمله كاملا آشكار مى‏گردد. از این‏جهت ما در ترجمه دو جمله (به هنگام ازدواج با دختران یتیم (را میان پارانتزقرار دادیم. زیرا هرچند مضمون لفظى آیه نیست ولى با توجه به قرائن موجود دردیگر آیات، كاملا جزء مفهوم آیه است.


آخرین ویرایش: چهارشنبه 10 اردیبهشت 1393 09:41 ب.ظ
دیدگاه ها ()
شنبه 14 مرداد 1396 03:49 ب.ظ
Oh my goodness! Impressive article dude! Thank you so
much, However I am going through difficulties with your RSS.
I don't understand the reason why I cannot join it. Is there anyone else getting similar RSS
problems? Anyone who knows the answer can you kindly respond?
Thanks!!
شنبه 14 مرداد 1396 06:33 ق.ظ
That is really attention-grabbing, You are a very professional blogger.
I have joined your rss feed and look ahead to in search of more of
your fantastic post. Also, I have shared your web site in my social networks
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر

درباره وبلاگ


  • با سلام
    با توفیق خداوند متعال , وبلاگ "گفته ها و ناگفته های وحی" فعلا در دو موضوع "تفسیر آیات مشکله و علوم قرآنی" افتتاح گردیده است. از پژوهش گران گرامی و مخاطبان عزیز , عاجزانه تقاضا داریم به علت اهمیت موضوع قرآن چنان که مطلبی نیاز مند توضیح رسایی بود , آن را با ایمیل یا ثبت نظر به اطلاع ما برسانند. هم چنین اگر مطلبی نادرست در وبلاگ درج شده باشد، مارا از نادرستی آن آگاه سازید. با تشکر

نویسندگان

  • علی آقاپور(66)